ايرج افشار
353
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )
هو الله تعالى شأنه موضوع تاريخ در ميان دانشمندان و محققان مورد بحث و اختلاف است . بعضى تاريخ را علمى مستقل دانسته و در شمار ساير علمها قرار مىدهند . برخى برآنند كه تاريخ فى حدّ ذاته علمى مستقل نيست بلكه مجموعهاى است از حوادث و وقايع گذشتهء ممالك و اقوام و ملل مختلف كه به تدريج بر روى هم گردآمده و تدوين شده است و بنابراين نمىتوان آن را در رديف ديگر علمها مانند فلسفه و رياضى و طبّ و امثال آنكه محتاج به فكر و نظر و تأمل بسيارند به شمار آورد . [ 2 ] اينك من كه اين تاريخچه را به دست گرفته و سبب نگارش آن را هم به عرض خوانندگان گرامى خواهم رسانيد در اينجا كار به گفتار دانشمندان ندارم و نمىخواهم در اين مبحث وارد گرديده و براى رجحان يكى از دو عقيده استدلالى بكنم . امّا به هر تقدير كه فرض كنيم بايد تصديق كرد كه تاريخ فنّى شريف و در ميان فنون مختلف داراى مقامى ارجمند و متضمّن فوايدى بزرگ و بسيار است و مىتوان تاريخ را اين طور وصف و تعبير كرد كه تاريخ علمى است مشتمل بر موضوعات مختلف كه آن موضوعات پيش از زمان مورّخ صورت خارجى گرفته و واقع شده است ، اعم از زمان بعيد يا قريب . متون تاريخ خود گنجينهاى است كه تمام حوادث روزگار را كه از به دو آفرينش براى هريك از كشورها و ملتها در زمانهاى مختلف پيش آمده است دربر دارد و آيينهء